Hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong đổi mới, hội nhập

   Chuyên mục: Văn hóa Việt Nam
Thành viên


Thứ trưởng Hồ Anh Tuấn (đứng) phát biểu tại Hội thảo. Ảnh: Hà Tuấn


Việc tìm ra Hệ giá trị văn hóa Việt Nam; cấu trúc, phân loại hệ giá trị văn hóa; sự chuyển đổi giá trị trong văn hóa Việt Nam, bảo tồn hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong phát triển xã hội…là rất cần thiết, nhất là sau 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII.

Sáng 29/5, tại Hà Nội, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Tạp chí Văn hóa Nghệ thuật đã tổ chức Hội thảo khoa học “Hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong đổi mới, hội nhập” với sự tham dự của đông đảo các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý trong lĩnh vực văn hóa.

Phát biểu đề dẫn khai mạc Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ Anh Tuấn khẳng định, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc thông qua tạo dựng, bồi đắp và gìn giữ hệ giá trị văn hóa đóng một vai trò quan trọng với bất cứ một dân tộc, đất nước nào. Đó chính là sự khác biệt, căn cước, bản lĩnh của xã hội mà hệ giá trị đó tồn tại.

Cũng theo Thứ trưởng Hồ Anh Tuấn, từ nền tảng truyền thống, những giá trị văn hóa cổ truyền đã được bảo tồn và phát huy cho đến nay, đang tạo ra hệ giá trị văn hóa mới của thời hiện đại. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, chúng ta còn gặp vô vàn những mặt tiêu cực và thách thức. Đặc biệt là, sự hội nhập toàn diện, quá nhanh chóng với bên ngoài đã tạo nên những cú sốc văn hóa, để rồi, xuất hiện hành vi lệch chuẩn trong đời sống xã hội, có tác động tiêu cực tới quan niệm, cách suy nghĩ và lối sống của con người Việt Nam.

Bên cạnh đó, Thứ trưởng Hồ Anh Tuấn cũng cho rằng, những giá trị văn hóa trong bối cảnh hiện đại lại chưa định hình rõ ràng hoặc đang trong thời kỳ định hình, thiếu trải nghiệm thực tế; nhiều quan niệm, giá trị đang chỉ hình thành trên lý thuyết, cần thực tế chứng minh tính ưu việt, đúng đắn của nó. Đồng thời, nhiều hệ giá trị truyền thống không còn phù hợp với bối cảnh của thời đại đang dần bị đào thải, mất đi. Nếu không, thì bản thân nó có những biến đổi sâu sắc, mạnh mẽ. “Việc tìm ra Hệ giá trị văn hóa Việt Nam; cấu trúc, phân loại hệ giá trị văn hóa; sự chuyển đổi giá trị trong văn hóa Việt Nam, Bảo tồn hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong phát triển xã hội; những giải pháp để phát huy những giá trị văn hóa Việt Nam... là rất cần thiết, nhất là sau 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII của Đảng Cộng sản Việt Nam”, Thứ trưởng Hồ Anh Tuấn nhấn mạnh.

Xuất phát từ đó, Thứ trưởng Hồ Anh Tuấn đề nghị các đại biểu, các nhà khoa học với những góc nhìn khác nhau, cả về lý luận và thực tiễn, tập trung xác định rõ hơn hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong đổi mới, hội nhập, đồng thời đề xuất những khuyến nghị cụ thể, sinh động, chuẩn bị cho việc tổng kết 15 năm thực hiện Nghị quyết Trung ương 5 khóa VIII.

Trên tinh thần đề dẫn của Thứ trưởng Hồ Anh Tuấn, tại Hội thảo, các lãnh đạo, các nhà quản lý văn hóa, các nhà khoa học đã tập trung bàn thảo một số vấn đề, như: Quan niệm về hệ giá trị văn hóa Việt Nam; Cấu trúc, phân loại hệ giá trị văn hóa Việt Nam; Sự chuyển đổi giá trị trong văn hóa Việt Nam; Bảo tồn hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong phát triển xã hội; Điều kiện, giải pháp phát huy hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong hội nhập quốc tế, Hệ giá trị văn hóa và việc tôn vinh bản sắc dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa; Sự biểu hiện của hệ giá trị văn hóa Việt Nam trong một số lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật thời kỳ đổi mới... 46 báo cáo tham luận của các nhà nghiên cứu, nhà khoa học gửi về Hội thảo, trong đó có 16 tham luận đề cập đến vấn đề chung về hệ giá trị văn hóa, 30 tham luận đề cập tới giá trị văn hóa Việt Nam ở những lĩnh vực và loại hình văn hóa nghệ thuật riêng, cùng với 12 ý kiến trực tiếp tại Hội thảo đã phản ánh được những vấn đề xung quanh hệ giá trị văn hóa Việt Nam và việc tôn vinh bản sắc dân tộc.


Quang cảnh Hội thảo. Ảnh: Hà Tuấn

Từ những ý kiến của các đại biểu, có thể thấy, vẫn còn có những vấn đề cần được tiếp tục đào sâu ở những vỉa tầng khác nhau, từ đó tìm ra những giải pháp hữu hiệu nhằm tôn vinh các giá trị văn hóa, tránh được chủ nghĩa hình thức, bề nổi, đồng thời xử lý những mâu thuẫn, những nghịch lý của sự xuất hiện những giá trị văn hóa mới trong tương quan với giá trị văn hóa truyền thống.

Cho rằng hội nhập là tất yếu, PGS.TS Đặng Văn Bài, Phó Chủ tịch Hội Di sản văn hóa Việt Nam khẳng định, bảo tồn và phát huy hệ giá trị văn hóa phải đặt trong quá trình giao lưu, hội nhập và tiếp biến văn hóa với 2 xu hướng tiếp nhận và loại trừ. “Ta học được cái hay của bạn, nhưng cũng phải xem ta có gì để chứng tỏ, để khoe với bạn hay không”, PGS.TS Đặng Văn Bài nêu vấn đề.

GS.TS Đình Quang, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hóa lại cho rằng, cần xác định và khẳng định một giá trị quan trọng trong hệ giá trị văn hóa Việt Nam, đó là thể chế và các yếu tố khác đi cùng. “Đây là hệ giá trị lớn nhất, chi phối hơi thở và hành động của hơn 90 triệu người dân đất Việt, quyết định cả vận mệnh đất nước ta, dân tộc ta. Giải quyết được vấn đề này thì lý luận mới thực sự soi đường cho thực tiễn”, GS.TS Đình Quang nhấn mạnh.

Phát biểu tại Hội thảo, ông Phạm Vũ Dũng, Tổng Biên tập Tạp chí Văn hóa nghệ thuật cho rằng, những kết quả tại Hội thảo là một cách trả lời tương đối rõ nét về một số vấn đề quan trọng xung quanh hệ giá trị văn hóa Việt Nam trước đây, trong đổi mới hội nhập và dự báo trong những năm tới, qua đó giúp ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch quản lý và phát triển tốt hơn văn hóa nước nhà.

Cùng với các báo cáo tham luận, ý kiến đóng góp của các đại biểu sẽ được tổng hợp, tiếp thu và hoàn thiện kỷ yếu Hội thảo, góp phần soi chiếu rộng hơn ở tầm xã hội, tác động trực diện hơn tới việc tìm hệ giá trị văn hóa, góp phần xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc, ông Phạm Vũ Dũng khẳng định.